حساسیت غذایی کودکان
ساعت ٦:٠٩ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٢۳ اسفند ،۱۳٩۱   کلمات کلیدی:

حدود شش درصد کودکان در سه سال ابتدایی زندگی این نوع حساسیت را تجربه می‌کنند، حساسیت بیشتر این کودکان به پروتئین شیر گاو، سپس تخم مرغ و بادام‌زمینی است.

دکتر فریبا شیروانی، فوق‌تخصص بیماری‌های عفونی اطفال در گفت‌وگو با جام‌جم می‌گوید: حساسیت به شیر و تخم‌مرغ در 50 درصد از کودکان طی سه تا پنج سالگی از بین می‌رود، اما حساسیت به برخی مواد غذایی چون ماهی و بادام زمینی می‌تواند تا پایان عمر باقی بماند.

آغاز حساسیت غذایی از دوران جنینی

متخصصان اطفال تاکید می‌کنند: خوراندن زودهنگام غذاهای متنوع و مختلف به نوزادان، پیش از شش ماهگی و حتی یکسالگی از عوامل بسیار مهم در بروز حساسیت‌های غذایی محسوب می‌شود، چرا که در این سنین، هنوز مخاط روده‌ای تکامل پیدا نکرده و به انواع مواد غذایی واکنش نشان می‌دهد.

دکتر شیروانی با اشاره به این‌که حساسیت غذایی نوزاد حتی ممکن است از دوران جنینی نیز به دلیل وجود ریشه‌های حساسیتی در مادر وجود داشته باشد، می‌افزاید: خانم‌های بارداری که زمینه ابتلا به آلرژی را دارند، باید طی بارداری ، مصرف مواد غذایی حساسیت‌زا چون تخم‌مرغ، بادمجان، گوجه‌فرنگی و بادام زمینی را به حداقل برسانند. همچنین دوری از اضطراب و هیجان برای مادران، در زمان بارداری ضروری است، چراکه استرس امکان بروز حساسیت را بیشتر می‌کند.

مصرف لبنیات برای مادران ممنوع!

حساسیت‌های غذایی در بیشتر موارد زمینه ژنتیکی دارد، یعنی از پدر یا مادر منتقل می‌شود، اما مواجه نشدن با مواد غذایی حساسیت‌زا در کنترل این عارضه موثر است.

دکتر شیروانی می‌گوید: در برخی موارد حساسیت غذایی به طور سریع، با واکنش‌های شدید تنفسی و افت فشار خون همراه می‌شود که بسیار خطرناک است و درمان آن به مراجعه سریع به مراکز درمانی وابسته است، اما به طور شایع این نوع حساسیت به صورت واکنش پوستی یعنی اگزما همراه با دل‌درد، اسهال یا تحریک‌شدن سیستم تنفسی خود را نشان می‌دهد، اما در نوزادان معمولا حساسیت به پروتئین شیر گاو با دل‌درد، استفراغ‌های مکرر و ناآرامی کودک همراه است.

این متخصص بیماری‌های عفونی کودکان اضافه می‌کند: در چنین شرایطی ناگزیریم به مادر رژیمی بدهیم که در آن از مصرف لبنیات منع می‌شود. در کودکانی که شیر خشک می‌خورند، تغییر نوع شیر خشک و مصرف شیرهای هیدرولیزه ضروری است.

کهیر؛ نشانه اصلی حساسیت غذایی

عمده‌ترین نشانه حساسیت‌های غذایی در کودکان، کهیر یا ضایعات پوستی اگزمایی است که می‌تواند با مصرف ماهی، شکلات، مواد رنگی و افزودنی، گوجه‌فرنگی، توت‌فرنگی، کیوی، بادمجان، تخم مرغ، بادام زمینی و بادام هندی ایجاد شود.

دکتر شیروانی با تاکید بر این‌که معمولا حساسیت غذایی در کودکان با واکنش‌های گوارشی و اختلال رشد همراه است، می‌افزاید: یکی از خطرناک‌ترین انواع حساسیت‌های غذایی، آلرژی به پروتئین گندم است که معمولا به طور ارثی به کودک انتقال پیدا می‌کند و با جلوگیری از مصرف مشتقات گندم قابل کنترل و درمان است. البته علائم حساسیت به برخی مواد غذایی به سرعت از بین می‌رود، اما در برخی موارد مراجعه سریع به پزشک متخصص یا مرکز درمانی ضروری است.

آمادگی ابتلا به حساسیت

برخی از کودکان سابقه ارثی ابتلا به حساسیت دارند، پس از بروز نشانه‌های پوستی، گوارشی و تنفسی نابهنگام در این کودکان، والدین باید بررسی جدی‌تری برای یافتن نوع حساسیت کودک انجام دهند.

به گفته متخصصان اطفال، معمولا کودکانی که آلرژی غذایی دارند نسبت به پروتئین موجود در مواد غذایی واکنش نشان می‌دهند، اما در برخی موارد بروز نشانه‌های پوستی و گوارشی حاد می‌تواند دلایل دیگری بجز آلرژی داشته باشد. این نکته نباید نادیده گرفته شود که حساسیت غذایی حتما بلافاصله پس از مصرف ماده حساسیت‌زا بروز نمی‌کند، یعنی ممکن است چند روز بعد یا حتی مدتی پس از مصرف ایجاد شود.

همچنین در برخی موارد پروتئین ماده غذایی که در کودک ایجاد حساسیت می‌کند، طی فرآیند پخته‌شدن ،اثر حساسیت‌زایی‌اش را از دست می‌دهد. یعنی برخی کودکان به تخم مرغ حساسیت دارند، ولی غذاهایی را که در آنها از تخم مرغ استفاده می‌شود، براحتی مصرف می‌کنند.

نگذارید آلرژی آزاردهنده شود

به گفته دکتر شیروانی مهم‌ترین اقدام کنترلی برای جلوگیری از بروز آلرژی در کودک باید از دوران بارداری مادر آغاز شود. یعنی مادر بارداری که زمینه آلرژیک دارد، نباید از مواد آلرژی‌زا استفاده کند.

همچنین استرس به خودی خود عامل بروز بسیاری از بیماری‌های نهفته در جنین محسوب می‌شود، پس داشتن آرامش برای مادر باردار ضروری است.

این متخصص بیماری‌های عفونی اطفال اضافه می‌کند: تغذیه نوزاد با شیر مادر توصیه می‌شود. مصرف شیر خشک به عنوان یک ماده صنعتی احتمال بروز آلرژی را تشدید می‌کند.

همچنین توصیه می‌شود که اولین غذای کمکی کودک، غذاهای آماده صنعتی چون «سرلاک» نباشد، بلکه تغذیه کمکی کودک با فرنی خانگی آغاز شود. دادن غذای ادویه‌دار نیز به کودکان توصیه نمی‌شود.

آنچه از همه این موارد مهم‌تر است، توجه و دقت والدین به واکنش‌های کودکی است که به طور ارثی احتمال بروز آلرژی غذایی دارد، تا در صورت بروز علائم برای کنترل و درمان آن بسرعت اقدام شود.


نکاتی که باید در غذا دادن به کودک‌تان رعایت کنید
ساعت ٦:٠۸ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٢۳ اسفند ،۱۳٩۱   کلمات کلیدی:

در زیر نکاتی وجود دارد که باید در این رابطه رعایت کنید:

- مواد غذایی نه تنها از نظر کمیت و کیفیت باید کامل و مناسب باشد بلکه شرایط محیطی که کودک در آن تغذیه می شود نیز از نظر روانی مساعد و مطلوب باشد تا کودک از خوردن غذا لذت برده و به آن تمایل نشان دهد.

- چون در اواخر سال دوم، کودک بیشتر اجتماعی شده و اغلب قادر است بدون کمک غذا بخورد و غذای مورد علاقه خود را به دلخواه انتخاب نماید مادر باید مواظب باشد که مواد مغذی کافی، متعادل و پر انرژی که برای رشد کودک لازم است در اختیار او بگذارد و از مصرف شدن آن اطمینان حاصل کند.

- به کودک نباید به زور غذا داد. در عین حال محیط او باید آرام باشد و حواس وتوجه اش به مطلب دیگری جلب نشود. گاهی مادرها اجازه نمی دهند که کودک مطابق میل و نیاز خود غذا طلب کند در حالی که بهتر است اشتیاق و اشتهای کودک حتما در نظر گرفته شود.

- اگر کودک غذایی را دوست نداشت نباید کلا آن را از برنامه غذایی حذف کرد بلکه می توان با تغییراتی و در فرصتی دیگر، آن را امتحان کرد.


راهکارهای درمان بی اشتهایی کودکان
ساعت ٦:٠۸ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٢۳ اسفند ،۱۳٩۱   کلمات کلیدی:

 بهبود وضعیت تغذیه،‌ گسترش و در دسترس بودن انواع خوراکی‌ها و البته تولید انبوه تنقلات متنوع اشتهای ناچیز معده‌های کوچک را به سرعت اشباع می‌کند و هنگامی که والدین مشاهده می‌کنند​ فرزندشان سر سفره غذا از خوردن امتناع دارد نگران و حیران می‌مانند که چگونه او را به خوردن تشویق کنند.

گاه اصرار والدین و امتناع کودک کار را به جای باریک می‌کشاند و بی‌اشتهایی به یک مساله بغرنج در روابط آنان تبدیل می‌شود؛ غافل از این‌که بی‌اشتهایی دلیلی دارد که باید در پی رفع آن بود.

بی‌اشتهایی یا لجبازی؟!

گاهی غذانخوردن از بی‌اشتهایی نیست، بلکه از لجبازی‌ کودک ناشی می‌شود. کودکان بویژه در سه تا شش سالگی از توجه والدین نسبت به تغذیه خود آگاهند و گاه آن را به ابزاری برای لجبازی، مقاومت و گرفتن امتیاز تبدیل می‌کنند.

این کار اگر به عادتی دائمی تبدیل نشود برای کودکان، مشکل سوءتغذیه ایجاد نخواهد کرد، چون بالاخره امتناع کودک حدی دارد و اشتهایش بر لجبازی می‌چربد.

تغذیه سالم

عادات غذایی کودکان از هشت ماهگی شکل می‌گیرد و پس از آن غذاخوردن با خلق و خو، روابط و رفتارهای کودک پیوند می‌خورد. به این معنا که از آنها تاثیر می‌پذیرد و برای مثال ممکن است به دلیل لجبازی یک غذا یا خوراکی خاص را نخورد.

بالطبع رفتارهای والدین بویژه مادران در اوایل دوره شکل‌گیری عادات تغذیه‌ای کودک در نحوه تغذیه وی در سال‌های بعد موثر است.

برخی کودکان تا نوجوانی یاد نمی‌گیرند که سر میز یا سفره بنشینند و غذا بخورند و معلوم است که مانند تمام​ ناهنجاری‌های رفتاری کودکان در این‌باره هم باید والدین را مقصر دانست!

متخصصان تغذیه معتقدند:کودکان نباید تا پیش از 2 سالگی طعم نمک را بچشند. پس از آن نیز باید همواره غذاهای کم‌نمک بخورند. عادت کردن به نمک و مصرف آن علاوه بر تغییر ذائقه کودک، مشکلات جسمی و احتمال ابتلا به بیماری‌هایی نظیر فشار خون را در آنها (در آینده) افزایش می‌دهد.

پس از نمک انواع تنقلات متهم ردیف بعدی هستند. تنقلات شور، ترش و شیرین، چرب و پرادویه و افزودنی‌های مجاز و غیرمجاز نظیر ذرت بو داده، پفک، چیپس، بستنی، بیسکویت، شکلات، کاکائو و... نه‌تنها سلامت کودک را به خطر می‌انداز​د، بلکه اشتهای وی را به قول معروف کور می‌کند.

کودکان هنگام گرسنگی برای مصرف تنقلات تمایل شدید نشان می‌دهند و اگر این خوراکی‌ها در دسترس باشند یا والدین در مقابل اصرار آنها بالاخره تسلیم شوند تنقلات را با اشتها می‌خورند و از وعده غذایی اصلی بازمی‌مانند.

انواع تنقلات برخلاف تصور برخی والدین ارزش تغذیه‌ای خاص ندارند و در تقابل به دلیل استفاده از مواد شیمیایی، نگهدارنده‌ها، طعم‌دهنده‌های مصنوعی و ... مضرند.

بدتر این که برخی والدین تنقلات بویژه بیسکویت و کیک و کلوچه را جایگزین وعده اصلی غذایی می‌پندارند و از این طریق خود را از طبخ غذا برای کودک یا خوراندن غذا به وی معاف می‌کنند.

بسیاری نیز در برابر اصرارهای کودک برای مصرف تنقلات هیچ تفاوتی نشان نمی‌دهند یا شاید چون کودک‌شان را دوست دارند نمی‌خواهند او را از آنچه دوست دارد و قابل خریداری است محروم بکنند.

گروهی از والدین هم هستند که مصرف تنقلات برای فرزندشان را مایه پزدادن می‌دانند و دوست ندارند پسر همسایه پفک بخورد و فرزندشان به دست او نگاه کند و حسرت بخورد!

نکات مهم

بی‌اشتهایی دائمی کودکان و امتناع از خوردن وعده‌های اصلی غذایی با مشکلات رفتاری والدین نسبت به کودک ارتباط مستقیم دارند.

مهم‌ترین توصیه‌های متخصصان علوم تربیتی به والدین برای مقابله با بی‌اشتهایی و عادات تغذیه‌ای نادرست کودکان عبارتند از:

ـ ماست کم‌چرب،‌ سبزیجات تازه، میوه‌ها و انواع سالاد به افزایش اشتهای کودک کمک می‌کند. در مقابل انواع سس‌ها، نوشابه‌های گازدار، خوراکی‌های چرب و تنقلات از اشتهای کودک می‌کاهد.

ـ از خوراندن انواع تنقلات به کودکان حداقل یک ساعت پیش از وعده غذایی اصلی خودداری کنید.

ـ‌ کودک را عادت ندهید​ یک نوع غذای مخصوص به خود را در وعده اصلی بخورد. از همان غذایی که برای اعضای خانواده پخته‌اید به او بخورانید مگر این که از غذایی واقعا بدش بیاید.

ـ اجازه ندهید کودکان انواع فست‌فودها را به عنوان وعده غذایی اصلی بخورند. مصرف ساندویچ، پیتزا، همبرگر و... باید به یک یا دو وعده در هفته محدود شود.

ـ به سلیقه کودک در غذا خوردن توجه کنید. اگر غذایی را دوست دارد و با لذت می‌خورد در وعده‌های بیشتری برایش بپزید. قاشق، چنگال، بشقاب و حتی وسایل مرتبط با سفره یا میز غذا را با سلیقه وی تهیه کنید.

ـ اگر بی‌دلیل از خوردن غذا امتناع می‌کند یا لج کرده است زیاد اصرار نکنید که غذایش را بخورد. فقط کافی است به او بگویید هر وقت گرسنه شد می‌تواند غذایش را بخورد.

ـ کودکان بهانه‌گیر را در تهیه مواد اولیه غذا و پخت آن مشارکت دهید. اگر کودک در پخت غذا مشارکت داشته باشد برای خوردن آن انگیزه و تمایل بیشتری خواهد داشت. چیدن میز یا سفره نیز گزینه خوبی است.

ـ طوری رفتار نکنید که انگار غذا خوردن یا نخوردن کودک برای شما امری حیاتی است.

ـ هنگام غذا خوردن محیط آرامی فراهم کنید که عاری از تنش، دعوا و بدگویی باشد.

ـ آداب غذا خوردن برای مثال شستن دست‌ها، نشستن کنار سایر اعضای خانواده و... را به کودک ​ تذکر بدهید تا بداند​ موظف است این آداب را رعایت کند. کودکان از این آداب استقبال می‌کنند و آن را به مثابه یک بازی محبت‌آمیز با اعضای خانواده و نشانه صمیمیت و همبستگی با کسانی تلقی می‌کنند که دوستشان دارند.

ـ ساعات مشخصی برای تناول ناهار و شام خانواده در نظر بگیرید تا کودک بداند وقت غذا خوردن چه زمانی است.

ـ کودک را مجبور نکنید بیش از اندازه‌ای که میل دارد غذا بخورد. احساس بدی که از پر بودن بیش از حد معده ناشی می‌شود می‌تواند برای وی نوعی مقاومت روانی در مقابل غذا خوردن بویژه در حضور والدین ایجاد کند.

 

ـ لازم نیست کودک زیاد غذا بخورد. اگر از نیازهای تغذیه‌ای کودک آگاهی داشته باشید می‌توانید با مقدار کمتر غذاها، پروتئین، کلسیم، آهن و سایر املاح و ویتامین‌ها را به بدن وی برسانید.


10 توصیه برای میان‌وعده غذایی کودکان
ساعت ٦:٠٧ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٢۳ اسفند ،۱۳٩۱   کلمات کلیدی:

می‌توانید برای دانستن چگونگی تهیه کردن میان‌وعده‌های غذایی سالم برای کودکان، از توصیه‌های زیر مدد گیرید:

1- خوراکی‌ها و تنقلات فاقد ارزش غذایی را از خانه دور نگه دارید: فرزند شما برای دریافت شیرینی‌جات، شکلات، چیپس و دیگر تنقلات اصرار و پافشاری نخواهد کرد، اگر آن‌ها را در دسترس نگه ندارید و بداند که در خانه موجود نیستند. با انتخاب میان‌وعده‌های سالم یک الگوی خوب برای فرزندتان باشید.

2- تلاش به سمت مصرف غلات کامل و دانه‌ها: گزینه های غذایی دارای غله کامل (نظیر بیسکویت‌ها و نان‌های تهیه شده از غله کامل و سبوس دار) را در میان‌وعده‌های غذای کودکانتان بگنجانید، غلات کامل در تأمین انرژی و تقویت بنیه کودکتان مفیدند.

3- مخلوط کردن و ترکیب نمودن اقلام غذایی: شما می‌توانید ترکیبی از اقلام غذایی سالم را به فرزندتان ارائه کنید و این هنر شماست که بتوانید ترکیب‌هایی خوشمزه‌ای از اقلام غذایی سالم مختلف را برای فرزندتان تهیه کنید. برای مثال؛

* می‌توانید هویج و دیگر سبزیجات خام را آغشته به ماست‌های چکیده طعم دار کنید و به فرزندتان بدهید.

* می‌توانید سبزیجات را در کنار محصولات لبنی ارائه دهید برای مثال گزینه های ساده‌ای نظیر (نان و پنیر به همراه خیار و گوجه) یا (ماست و خیار یا آب دوغ خیار به همراه نان و محصولات غله کامل) را نیز امتحان کنید.

* ‌می‌توانید آغشته نمودن میوه‌های تازه یا کراکرهای سبوس‌دار با ماست‌های کم چرب، را نیز امتحان کنید.

* می‌توانید کره بادام زمینی را روی سیب، موز، کرفس و غیره بمالید و آن را به کودکتان بدهید و غیره...

4- تقویت استقلال در کودکان: گزینشی از سبزیجات یا میوه‌های آماده برای خوردن را در یخچال نگه دارید. می‌توانید میوه‌جات آماده برای خوردن را در یک کاسه یا ظرف در دسترس قرار دهید. گزینه‌های غلات کامل کم شکر، میوه‌های کنسرو شده و بسته‌بندی شده در آب خودشان و دیگر اقلام غذایی سالم را در یک کابینت در دسترس، یا در قفسه یا یخچال به صورتی که در دسترس کودکتان باشد قرار دهید، تا او بتواند به هنگام گرسنگی در برداشتن خوراکی‌ها استقلال داشته باشد.

5- منوی غذایی کودکتان را گسترده کنید: ارائه‌ی اقلام غذایی به فرزندتان را محدود نسازید و تا حد امکان منوی غذای کودکتان را گسترده سازید. گزینه‌های غذایی نا معمول‌تر را نیز به فرزندتان ارائه دهید برای مثال: آناناس، فلفل‌های قرمز یا زرد، انبه، دانه‌های سویای بوداده و غیره ...
6- ملاقات دوباره با صبحانه: می‌توانید غذاهای مرسوم در صبحانه نظیر نیمرو و نان تست غله کامل، را به عنوان یک عصرانه مغذی و سالم به فرزندتان ارائه دهید.
 
7- سرگرم کننده ساختن خوراکی‌ها:

* می‌توانید با ابزارهای برنده آشپزخانه، نان و پنیر را به اشکال قشنگ برش دهید تا برای کودکتان جذاب گردند.

* می‌توانید کباب میوه تهیه کنید و یا به کودکتان نشان دهید که چگونه تکه‌های خرد شده‌ی میوه را با چوب‌های غذا خوری ژاپنی - چینی (چاپستیک) بخورد.

* می‌توانید به سلیقه خودتان اقلام غذایی را به اشکال مختلف توی ظرف غذا بچینید تا برای کودک جذاب و مفرح گردند (برای مثال صورتک‌های با نمک، کلمات      دیگر اشکال جذاب برای فرزندتان)

8- دریافت طعم شیرین از میان‌وعده‌های غذایی سالم: میان‌وعده‌های غذایی برای کودکان نباید لزوماً بی مزه یا کم مزه باشند. برای ارضای ذائقه‌ی شیرینی دوست فرزندتان، می‌توانید پودینگ‌های خوشمزه‌ی عاری از چربی و ماست‌های یخی یا قطعات میوه یخ زده را (به عنوان جایگزینی سالم برای بستنی) به فرزندتان ارائه نمایید.

می‌توانید پوره‌هایی خوش طعم با استفاده از مواردی نظیر: شیر کم چرب، ماست کم چرب و میوه‌های تازه یا یخ زده تهیه نمایید.

9- گول تقلب‌های برچسب‌های غذایی را نخورید: غذاهای تجاری تحت عنوان کم چرب یا عاری از چربی، می‌توانند همچنان پر از کالری و سدیم باشند. همچنین غذاهایی با عنوان گول زننده عاری از کلسترول، می‌توانند غنی از چربی، چربی اشباع و شکر باشند؛ لذا برای دانستن تمام ماجرا باید محتویات غذایی برچسب‌های غذایی را کامل بخوانید و تنها به تیترهای گول زننده عاری از کلسترول یا عاری از چربی، اکتفا نکنید.

 

10- مشخص کردن مکان صرف میان‌وعده: مصرف میان‌وعده‌ها را به مکان‌های معینی محدود کنید. با این کار فرزندتان را از دریافت بی حساب کالری به خاطر جویدن بی‌فکر (و عدم تمرکز بر غذا خوردن در جلوی تلویزیون) نجات خواهید داد. اگر فرزندتان نیاز دارد که میان‌وعده‌اش را در حین راه رفتن یا در مسیر رفتن به جایی صرف کند، می‌توانید از اقلام غذایی‌ای که امکان ریختن یا چکیدن از آن‌ها وجود ندارد استفاده کنید، برای مثال می‌توانید از ساندویچ‌ها یا لقمه‌های کوچک، محصولات غله کامل، یک موز، یک شیر پاکتی کوچک (به همراه نی) و دیگر اقلام سالمی که امکان ریختن آن‌ها در حین راه رفتن کم است، استفاده کنید.